Η παγκοσμιοποίηση των πνευματικών δικαιωμάτων, είναι όλα προαποφασισμένα
[σημείωση: ο αγγλικός όρος Intellectual Property όντως μεταφράζεται ως “Πνευματική Ιδιοκτησία”. Το θέμα είναι αν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε μορφή ιδιοκτησίας πάνω σε άυλα αγαθά, όπως είναι οι πνευματικές δημιουργίες. Ο σωστός όρος θα ήταν πνευματικά δικαιώματα. Δυστυχώς έχει επικρατήσει ο όρος Πνευματική Ιδιοκτησία και αυτό για ευνόητους λόγους. Η σύνδεση της “ιδιοκτησίας” με τον πολιτισμό και την κουλτούρα ήταν και η πρώτη μεγάλη “επιτυχία” της μονοπωλιακής βιομηχανίας εκμετάλλευσης των πνευματικών δικαιωμάτων και μέχρι σήμερα αποτελεί το “μεγάλο λογικό/νομικό αγκάθι” στην προσπάθεια της εκλογίκευσης και μεταρρύθμισης των πνευματικών δικαιωμάτων.]
Η πρώτη “αντίδραση” στην TRIPS ήρθε από τις αναπτυσσόμενες χώρες το 2001 με την Διακήρυξη της Ντόχα. Βασική αιτία για αυτήν την αντίδραση ήταν οι πατέντες/πνευματικά δικαιώματα πάνω στα φάρμακα. Είναι η πρώτη φορά που άρχισε να διαφαίνεται σε διεθνές επίπεδο το πόσο παράλογη είναι η εφαρμογή των πατεντών, (οι αναπτυσσόμενες χώρες το ονόμασαν: “οι ανεπτυγμένες χώρες επιμένουν σε μια υπερβολικά στενή ανάγνωση της συμφωνίας.”).
Το βασικό ερώτημα που τέθηκε από αυτές τις χώρες, ήταν ένας από τους στόχους που είχαν τεθεί στην συμφωνία: “για την προώθηση της πρόσβασης σε φάρμακα για όλους”. Είναι σαφές ότι οι πατέντες στα φάρμακα εφαρμόζονται με λάθος τρόπο, δεν μπορεί οποιαδήποτε εμπορική εκμετάλλευση να είναι ανώτερη από το ύψιστο δικαίωμα όλων των ανθρώπων στην υγεία. [βλ. "© ΖΩΗ COPYRIGHT", ΕΞΑΝΤΑΣ - Ντοκιμαντέρ Στον Κόσμο]
Το βασικό ερώτημα που τέθηκε από αυτές τις χώρες, ήταν ένας από τους στόχους που είχαν τεθεί στην συμφωνία: “για την προώθηση της πρόσβασης σε φάρμακα για όλους”. Είναι σαφές ότι οι πατέντες στα φάρμακα εφαρμόζονται με λάθος τρόπο, δεν μπορεί οποιαδήποτε εμπορική εκμετάλλευση να είναι ανώτερη από το ύψιστο δικαίωμα όλων των ανθρώπων στην υγεία. [βλ. "© ΖΩΗ COPYRIGHT", ΕΞΑΝΤΑΣ - Ντοκιμαντέρ Στον Κόσμο]
Η νομοθεσία, με την πάροδο του χρόνου, εξελίχθηκε (κατ' ουσίαν μεταλλάχθηκε) σε ένα δαιδαλώδες σύστημα γεμάτο αγκυλώσεις και παραλογισμούς. Πλέον δεν μιλάμε για “διασφάλιση της ισορροπίας των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων”, αλλά για πλήρη εφαρμογή και προστασία των μονοπωλίων της βιομηχανίας που εκμεταλλεύεται τα πνευματικά δικαιώματα σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Θα μπορούσαμε να βαφτίσουμε αυτήν την εξέλιξη ως την “παγκοσμιοποίηση των μονοπωλίων” πάνω στα πνευματικά δικαιώματα. Και από εκεί που ο πολιτισμός, η κουλτούρα, η τεχνολογική ανάπτυξη και τα επιτεύγματα της επιστήμης αποτελούσαν (ή θα έπρεπε να αποτελούν) μια κοινή κληρονομιά και να ωφελούν όλη την ανθρωπότητα, καταντήσαμε να έχουμε τα νομικώς προστατευμένα εμπορικά συμφέροντα πάνω και πέρα από όλα, ακόμα και από την ίδια την ανθρώπινη ζωή!
[σημείωση: η αναφορά στα “μονοπώλια” γίνεται γιατί αυτό ακριβώς γίνεται σήμερα με τη σχετική νομοθεσία. Ιδρύονται εμπορικά μονοπώλια αποκλειστικής εκμετάλλευσης, για μια πατέντα και κάθε δημιουργία μέσω των πνευματικών δικαιωμάτων. Μονοπώλια σε μια κατά τα άλλα “ελεύθερη αγορά με υγιή ανταγωνισμό”!]
Άνθρωποι φυλακίζονται και καλούνται να πληρώσουν εξοντωτικά χρηματικά πρόστιμα γιατί απλά μοιράστηκαν με τους φίλους τους μερικά τραγούδια. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πεθαίνουν, γιατί έτυχε η ασθένεια τους να είναι σπάνια (και άρα ασύμφορη για εμπορική εκμετάλλευση από τις φαρμακοβιομηχανίες) ή γιατί γεννήθηκαν σε μια φτωχή χώρα (και δεν μπορούν να αγοράσουν τα πανάκριβα φάρμακα και ούτε και επιτρέπεται στην χώρα τους να παράγει γενόσημα ή/και φτηνότερα φάρμακα, παρόλο που έχουν την δυνατότητα σε πρώτες ύλες και τεχνογνωσία).
Είναι αμέτρητες οι επιπτώσεις και οι συνέπειες που προκαλούν τα πνευματικά δικαιώματα, με την σημερινή “τετράγωνη” εφαρμογή τους.
[σημείωση: η αναφορά στα “μονοπώλια” γίνεται γιατί αυτό ακριβώς γίνεται σήμερα με τη σχετική νομοθεσία. Ιδρύονται εμπορικά μονοπώλια αποκλειστικής εκμετάλλευσης, για μια πατέντα και κάθε δημιουργία μέσω των πνευματικών δικαιωμάτων. Μονοπώλια σε μια κατά τα άλλα “ελεύθερη αγορά με υγιή ανταγωνισμό”!]
Είναι αμέτρητες οι επιπτώσεις και οι συνέπειες που προκαλούν τα πνευματικά δικαιώματα, με την σημερινή “τετράγωνη” εφαρμογή τους.
Ας συνεχίσουμε όμως στην μικρή ιστορική αναδρομή μας. Με την συμφωνία TRIPS, άρχισε σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο, μια σταθερή μεταβολή της εθνικής νομοθεσίας σε πάρα πολλές χώρες, για να εναρμονιστούν με τις επιταγές της. Όσες χώρες δεν είχαν τα κατάλληλα νομοθετήματα άρχισαν να τα αποκτούν και όσες χώρες είχαν σχετική νομοθεσία άρχισαν να την “εκσυγχρονίζουν”.
Δείτε και το πολύ εύστοχο και καυστικό κόμικ “MIMI & EUNICE's – INTELLECTUAL POOPERTY” της Nina Paley (μεταφρασμένο στα ελληνικά). Θα αποκομίσετε εκτός από στιγμές γέλιου και μια γενική άποψη πάνω στον παραλογισμό των πνευματικών δικαιωμάτων και της λεγόμενης “πνευματικής ιδιοκτησίας”.
Επιστρέφουμε στο θέμα μας, δηλ. την “παγκοσμιοποίηση των πνευματικών δικαιωμάτων”. Από την συμφωνία TRIPS το 1994 και την Διακήρυξη της Ντόχα, το 2001, αφού η διεθνής κοινότητα χρειάστηκε σχεδόν 8 ολόκληρα χρόνια για να δει, την έστω και κατά μέρος, παράλογη εφαρμογή και τις αστοχίες της TRIPS, ερχόμαστε στο σήμερα.
Στην μεν πρώτη, την TTP, σχεδόν όλες οι παράκτιες χώρες στον Ειρηνικό Ωκεανό (Μπρουνέι, Χιλή, Νέα Ζηλανδία, Σιγκαπούρη, ΗΠΑ, Αυστραλία, Περού, Βιετνάμ, Μαλαισία, Μεξικό, Καναδάς, Ιαπωνία και Ταϊβάν), με μια περίεργη αποχή ή εξαίρεση της Κίνας και της Ρωσίας, συνομιλούν και διαπραγματεύονται για την επίτευξη μιας συμφωνίας που θα καθορίζει θέματα διεθνούς εμπορίου και συναλλαγών μεταξύ τους.
Οι συνομιλίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 2005 και συνεχίζονται μέχρι και σήμερα, με την τελευταία συνάντηση των διαπραγματευτών να έχει γίνει στην Salt Lake City της Γιούτα, ΗΠΑ, στις 19-24 Νοεμβρίου 2013.
Οι συνομιλίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 2005 και συνεχίζονται μέχρι και σήμερα, με την τελευταία συνάντηση των διαπραγματευτών να έχει γίνει στην Salt Lake City της Γιούτα, ΗΠΑ, στις 19-24 Νοεμβρίου 2013.
Το πολύ περίεργο με αυτήν την συμφωνία είναι (εκτός των άλλων) ότι, όλα βρίσκονται κάτω από πλήρη μυστικότητα. Τα κείμενα εργασίας, οι συνομιλίες και οι διαπραγματεύσεις είναι όλα μυστικά.
Μόνο οι διαπραγματευτές και οι υψηλά ιστάμενοι αξιωματούχοι των κυβερνήσεων έχουν πρόσβαση και κανείς άλλος. Το κοινό και οι οργανώσεις που ασχολούνται με την υπεράσπιση των πολιτικών μας δικαιωμάτων έχουν αποκλειστεί. Φυσικά και τα ΜΜΕ δεν έχουν πρόσβαση και έτσι δεν μπορούν να κάνουν ενημερώσεις σχετικά με την πρόοδο των εργασιών για την επίτευξη της συμφωνίας.
Στην άλλη πλευρά των ΗΠΑ, από την μεριά του Ατλαντικού Ωκεανού, μια άλλη παρόμοια συμφωνία είναι εδώ και καιρό στα σκαριά, ανάμεσα στις ΗΠΑ (που είναι και ο κοινός παρανομαστής των δυο συμφωνιών) και την ΕΕ.
Η συμφωνία Transatlantic Free Trade Area, TAFTA (Διατλαντική Ζώνη Ελεύθερου Εμπορίου) ή Transatlantic Trade and Investment Partnership (Διατλαντική Συνεργασία στο Εμπόριο και στις Επενδύσεις), TTIP (βλ. Αναφορές/Παραπομπές [3]) είναι και αυτή στα ίδια μέτρα και σταθμά με την TTP. Υπάρχουν ωστόσο κάποιες σημαντικές ή ιδιαίτερες διαφορές.
Πρώτα από όλα είναι το ότι τα πάντα γίνονται στο φως και όχι με μια επιτηδευμένη μυστικοπάθεια, δεύτερον, η ΕΕ έχει ήδη μια προϊστορία πάνω σε θέματα πνευματικών δικαιωμάτων (θυμηθείτε την νεκρή πλέον ACTA), πατεντών, προστασίας της ιδιωτικής ζωής, ανθρώπινων και πολιτικών δικαιωμάτων. Η ίδια η ΕΕ και οι πολίτες της είναι πολύ πιο “ευαίσθητοι” σε αυτά τα θέματα και οι πολίτες έχουν σε μεγάλο βαθμό δυναμική παρουσία στις αποφάσεις με την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους.
Η συμφωνία Transatlantic Free Trade Area, TAFTA (Διατλαντική Ζώνη Ελεύθερου Εμπορίου) ή Transatlantic Trade and Investment Partnership (Διατλαντική Συνεργασία στο Εμπόριο και στις Επενδύσεις), TTIP (βλ. Αναφορές/Παραπομπές [3]) είναι και αυτή στα ίδια μέτρα και σταθμά με την TTP. Υπάρχουν ωστόσο κάποιες σημαντικές ή ιδιαίτερες διαφορές.
Πρώτα από όλα είναι το ότι τα πάντα γίνονται στο φως και όχι με μια επιτηδευμένη μυστικοπάθεια, δεύτερον, η ΕΕ έχει ήδη μια προϊστορία πάνω σε θέματα πνευματικών δικαιωμάτων (θυμηθείτε την νεκρή πλέον ACTA), πατεντών, προστασίας της ιδιωτικής ζωής, ανθρώπινων και πολιτικών δικαιωμάτων. Η ίδια η ΕΕ και οι πολίτες της είναι πολύ πιο “ευαίσθητοι” σε αυτά τα θέματα και οι πολίτες έχουν σε μεγάλο βαθμό δυναμική παρουσία στις αποφάσεις με την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους.
Προορίζεται για οργανισμούς εντός της ΕΕ ή των ΗΠΑ που αποθηκεύουν τα δεδομένα των πελατών τους, οι Αρχές του Ασφαλούς Λιμένα έχουν σχεδιαστεί για να αποφεύγετε η κατά λάθος αποκάλυψη ή απώλεια πληροφοριών. Οι αμερικανικές εταιρείες μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα, εφόσον τηρούν τις 7 αρχές που περιγράφονται στην οδηγία.
Η διαδικασία αυτή αναπτύχθηκε από το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση”.
Οι ΗΠΑ από μια πρωτοπόρο χώρα στην δημοκρατία και στην ελευθερία έχει καταντήσει ένα φοβικό κράτος με μια κυβέρνηση που “κόβει και ράβει” ότι θέλει, με την δικαιολογία της προστασίας από τρομοκρατικές επιθέσεις.
Το τρομοκρατικό χτύπημα στους δίδυμους πύργους δεν λάβωσε μόνο κτίρια, ανθρώπινες ζωές και ψυχές, στην πραγματικότητα, γύρισε τις ΗΠΑ δεκαετίες πίσω στην εφαρμογή της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Αυτό σίγουρα δεν θα το είχαν φανταστεί οι τρομοκράτες όταν σχεδίαζαν και εφάρμοσαν αυτή την μεγάλη και καταστροφική τρομοκρατική τους επίθεση. Η ζημιά που έκαναν ήταν σαφώς μεγαλύτερη στο φοβικό των Αμερικάνων, παρά στις ζημιές κτηρίων και στις απώλειες σε ανθρώπινες ζωές.
Παρόλα αυτά, η Αμερική παραμένει να είναι και ο μεγαλύτερος παραγωγός πολιτισμού στον πλανήτη μας, τουλάχιστον για την ψυχαγωγία, σε ταινίες και μουσική. Η βιομηχανία εκμετάλλευσης των πνευματικών δικαιωμάτων και οι εταιρίες τεχνολογίας (με τις πατέντες) είναι κυριολεκτικά οι κολοσσοί στην παγκόσμια αγορά, και φυσικά δεν θα αφήσουν ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία που τους δίνεται με τις δυο συμφωνίες να εδραιώσουν και την απόλυτη προστασία των μονοπωλίων τους.
Από την μεριά της ΕΕ, στην συμφωνία TTIP, βρίσκεται απέναντι σε πολλά διλήμματα. Ελπίζει ότι από αυτήν την συμφωνία θα αυξηθούν οι συναλλαγές και το εμπόριο με την αντίπερα όχθη, ελπίζει ότι η βιομηχανίες της θα ανθήσουν και αυτό θα φέρει χρήμα και πολλές νέες θέσεις εργασίας στους πολίτες των κρατών-μελών της. Αυτό όμως είναι το δόλωμα, η ουσία είναι αλλού.
Σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, βρισκόμαστε σε μια καμπή, στο σταυροδρόμι δύο μελλοντικών κατευθύνσεων. Από τι μία ο δρόμος της απόλυτης εδραίωσης μονοπωλιακών συμφερόντων που δεν δίνουν καμία σημασία πέρα από τα κέρδη τους και την εξασφάλιση των “δικαιωμάτων εκμετάλλευσης”, αντιμετωπίζοντας ακόμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως “ασήμαντα” μπροστά στις επιδιώξεις τους. Και από την άλλη ο δρόμος της λογικής και της ωφέλειας για όλη την ανθρωπότητα.
Η άλλη πλευρά, αυτή των ακτιβιστών και των υπερασπιστών της ανθρωπότητας μοιάζει να είναι αδύναμη μπροστά τους. Πολλοί μάλιστα από τους ακτιβιστές και ιδίως οι πληροφοριοδότες, αντιμετωπίζονται ακόμα και ως εγκληματίες και ως προδότες (είναι πολλά τα παραδείγματα τύπου Snowden).
Οι Πειρατές είναι με την πλευρά των ακτιβιστών. Ενώνουν την φωνή τους και την δύναμή τους με τους πολίτες που διεκδικούν ένα φωτεινό μέλλον, ένα μέλλον που όλοι θα απολαμβάνουν ελεύθερα τον κοινό μας πολιτισμό, την κουλτούρα μας και την τεχνολογική πρόοδο με τα επιτεύγματα της επιστήμης.
Οι Πειρατές δεν υψώνουν μόνο φωνή διαμαρτυρίας αλλά και προτάσεων. Το βιβλίο “The Case for Copyright Reform / Η υπόθεση για τη μεταρρύθμιση των Πνευματικών Δικαιωμάτων” των Christian Engström και Rick Falkvinge, αποτελεί την συνολική πρόταση των Πειρατών για τα πνευματικά δικαιώματα. Μέσα στο βιβλίο περιλαμβάνονται παραδείγματα του παραλογισμού του σημερινού συστήματος πνευματικών δικαιωμάτων, προτάσεις για την μεταρρύθμισή του, καθώς και εμπεριστατωμένα στοιχεία και μελέτες για όλα όσα προκαλεί αυτό το σύστημα.
Για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, δυστυχώς δεν υπάρχουν προτάσεις, για τον απλό λόγο ότι, το σύστημα με τις πατέντες είναι πέρα από κάθε δυνατότητα επισκευής, είναι ολοκληρωτικά κατεστραμμένο. Η μόνη πρόταση για αυτό είναι να το πετάξουμε στα σκουπίδια και να αρχίζουμε να χτίζουμε ένα καινούριο, από μια νέα βάση.
Για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, δυστυχώς δεν υπάρχουν προτάσεις, για τον απλό λόγο ότι, το σύστημα με τις πατέντες είναι πέρα από κάθε δυνατότητα επισκευής, είναι ολοκληρωτικά κατεστραμμένο. Η μόνη πρόταση για αυτό είναι να το πετάξουμε στα σκουπίδια και να αρχίζουμε να χτίζουμε ένα καινούριο, από μια νέα βάση.
Αν και το μέλλον δείχνει να είναι δυσοίωνο (πρόσφατο παράδειγμα η ψήφιση της τροποποίησης του απαράδεκτου νόμου 2121/1993. Το νομοσχέδιο έφερε το τίτλο: “Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/77/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 2011 και της Οδηγίας 2012/28/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2012 στο ελληνικό δίκαιο και τροποποίηση του Νόμου 2121/1993 - Πνευματική Ιδιοκτησία, συγγενικά δικαιώματα και πολιτιστικά θέματα – ΦΕΚ/Α/25/1993”), πάντα υπάρχει η ελπίδα να καταφέρουμε να διεκδικήσουμε την εφαρμογή της λογικής και της ανάγκης, της λογικής που λέει ότι “η εξυπηρέτηση της ανάγκης της ανθρωπότητας πρέπει να είναι ο κύριος και ο μόνος στόχος μας, οι κοινωνίες των ανθρώπων πρέπει να πάνε προς τα εμπρός και όχι να γίνονται δούλοι μονοπωλίων και εμπορικών συμφερόντων”.