AristeriDiexodos. Powered by Blogger.
 
Saturday, May 2, 2015

Η επανίδρυση της ΕΡΤ: λογοδοσία στον «δήμο», της Σίας Αναγνωστοπούλου

0 comments



Πηγή: http://rednotebook.gr/


«Δεν κοιτάζουμε την τηλεόραση. Η τηλεόραση μας κοιτάζει. Το βλέμμα της, ποιοτικό ή μη, έχει αναλάβει να μας ακινητοποιήσει», κατά τη διατύπωση του Χρήστου Βακαλόπουλου. Από τη στιγμή που η τηλεόραση έχει εξ ορισμού το ρόλο να ακινητοποιεί, είναι εξαιρετικά σημαντικό το ποιος και πώς ορίζει το πλαίσιο λειτουργίας της. Το ποιος θέτει το κανονιστικό αλλά και ουσιαστικό πλαίσιο λειτουργίας της. Το ποιος εγγυάται δημοκρατικά τον κανόνα λειτουργία της.

Η δημόσια τηλεόραση, επειδή διαμορφώνει και διαμορφώνεται στο πλαίσιο του δημόσιου χώρου, λειτουργεί αντιφατικά: ακινητοποιεί αλλά ταυτόχρονα παράγει κινητικότητα, γιατί το σύστημα της δημόσιας ραδιοτηλεοπτικής υπηρεσίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις δημοκρατικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες αλλά και επιταγές κάθε κοινωνίας. Αυτό σημαίνει ότι η δημόσια ραδιοτηλεόραση συνδιαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες και είναι υποχρεωμένη να υπόκειται στις διαλεκτικές σχέσεις, όπως αυτές συγκροτούνται στον δημόσιο χώρο. Το «μαύρο» στην ΕΡΤ, λοιπόν, τον Ιούνιο του 2013, αποτελούσε ευθύ χτύπημα στον δημόσιο χώρο, κυρίως όμως ευθύ χτύπημα στην ίδια την έννοια του πολίτη. Απαξιώθηκε με τον ίδιο τρόπο που απαξιώθηκαν όλοι οι δημόσιοι θεσμοί –εκπαιδευτικοί, υγειονομικοί, κλπ.– με τον ίδιο τρόπο απαξιώθηκε και η δημόσια ραδιοτηλεόραση. Ενοχοποιήθηκαν οι εργαζόμενοι συλλήβδην και «μεταρρυθμίστηκε»-καταργήθηκε, αντί να βελτιωθεί, η ΕΡΤ.

Παρακολουθώντας τις εισηγήσεις της αντιπολίτευσης –και παρά τα επιμέρους θέματα τα οποία μπορούν να αποτελέσουν έδαφος για γόνιμη συζήτηση– διαπίστωσα το πολιτικό και ιδεολογικό χάσμα που μας χωρίζει. Όπως το διατύπωσε ο κ. Βορίδης, η δημόσια τηλεόραση είναι σχεδόν άχρηστη. Κι αυτό γιατί για τον κ. Βορίδη η ελευθερία είναι θέμα ιδιωτικής ελευθεριότητας, είναι πεδίο περιχαράκωσης ατόμων. Για την Αριστερά, η ελευθερία είναι πολιτική έννοια και βάσει αυτής διαμορφώνεται η ίδια η έννοια του πολίτη.

Γιατί είναι σημαντικό το άνοιγμα της ΕΡΤ

Για ποιους λόγους όμως είναι σημαντικό το άνοιγμα της ΕΡΤ; Εκτός από το προφανές –την πρόσληψη των εργαζομένων που βίαια απολύθηκαν–, αυτή η κυβέρνηση αναλαμβάνει την ευθύνη –όπως πρέπει να κάνει κάθε κυβέρνηση– να ορίσει τους κανόνες δημοκρατικής λειτουργίας του δημόσιου χώρου για την πληροφόρηση, τον πολιτισμό και τη διάχυση των προϊόντων λόγου και τέχνης. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος δίνει τα δημοκρατικά εχέγγυα για τη συγκρότηση των αρχών διαμόρφωσης των πολιτών του. Με άλλα λόγια, η δημόσια ραδιοτηλεόραση ξαναγίνεται ένα πεδίο συνεχούς διαβήματος για εκδημοκρατισμό, τόσο του δημόσιου χώρου όσο και των πολιτών. Αυτό θεραπεύει καταρχάς το παρόν νομοσχέδιο.

Η δημόσια ραδιοτηλεόραση δεν είναι ποιοτική αφ’ εαυτής, επειδή διαθέτει κάποια δείγματα πολιτισμού, τα οποία προβάλλονται ως μουσειακό είδος. Η δημόσια ραδιοτηλεόραση είναι ποιοτική όταν γίνεται πεδίο εκδημοκρατισμού, όταν γίνεται η αιχμή του δόρατος για την επικοινωνία και το διάλογο με το κοινό ενός νέου, μεταρρυθμιστικού και γι’ αυτό σαφούς ιδεολογικού στίγματος, το οποίο είναι ανοικτό στη δημόσια κριτική και δεν είναι καλυμμένο πίσω από έναν ιδιωτικοποιημένο, ιδεολογικό αχταρμά.

Η δημόσια ραδιοτηλεόραση από το 1981 μέχρι σήμερα

Θυμόμαστε οι παλαιότεροι την τομή που δημιούργησε το 1981, και μέσα από τη δημόσια τηλεόραση, όταν το τότε ΠΑΣΟΚ ανέλαβε να διαχύσει ένα νέο ιδεολογικό στίγμα (Εθνική Αντίσταση, Εμφύλιος). Το πρόβλημα με την ΕΡΤ, που εξελίχθηκε σε αμαρτωλή, ήταν ότι στη συνέχεια εξελίχθηκε σε ένα κομματικό κάτοπτρο, με μια διαλυτική ιδεολογική ετερογένεια χωρίς στίγμα, καθώς στο εσωτερικό της συνυπήρχαν όχι απλώς ανομοιογενή προγράμματα αλλά μια αισθητική των δημόσιων σχέσεων με μια ποιοτική σοβαροφάνεια που δεν ερέθιζε, δεν εξέπληττε, δεν ξεσήκωνε, δεν ενθουσίαζε, δεν προκαλούσε, ούτε καν ερμήνευε. Δεν χειραφετούσε δηλαδή τους πολίτες, όπως έκανε η δημόσια τηλεόραση σε κάποιες μεγάλες στιγμές της.

Το πρόγραμμά της δεν κατόρθωσε να αποτελέσει συνολική πρόταση για τον πολιτισμό, γιατί το ίδιο το κράτος δεν ήθελε να έχει καμιά πρόταση για τον πολιτισμό σε δημόσιο διάλογο. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, αποτελούσε ένα συνονθύλευμα χωρίς αιχμή και άποψη, όπου τα μεγάλα δείγματα πολιτισμού συνυπήρχαν με τα σκουπίδια. Το μείγμα αυτό έβγαζε πάντα ισχυρές δόσεις ελληνοκεντρικής αυταρέσκειας, εθνικής αρετής και τόλμης. Το ίδιο το κράτος λοιπόν (οι κυβερνήσεις στην εξουσία) δεν έμπαινε στον κόπο να επεξεργαστεί ένα πρόγραμμα για τον πολιτισμό και να το διαχύσει στον δήμο, αλλά χρησιμοποιούσε την ΕΡΤ για πελατειακές σχέσεις και εξυπηρετήσεις ημετέρων, έτσι όπως έκανε με τους άλλους δημόσιους θεσμούς. Σε αυτό το πλαίσιο, χάνονταν και σημαντικές δημιουργίες πολιτισμού. Το πολιτισμικό αφήγημα ενός μεταμοντέρνου, ευρωπαϊκού μεγαλοϊδεατισμού (που ήταν τότε χρήσιμο για την πολιτική εξουσία) το ανέλαβαν, με προνομιακή ανάθεση από την πολιτική εξουσία, τα ιδιωτικά κανάλια•αυτά δεν υπόκεινταν στην κρίση του δήμου, επομένως ούτε και οι κυβερνήσεις πίσω από αυτά.

Έτσι, με τα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια διαμορφώθηκαν οι όροι για έναν ιδιωτικοποιημένο δημόσιο χώρο, τον οποίο αυτά λυμαίνονταν και λυμαίνονται, σε προνομιακές και αδιαφανείς σχέσεις με το πολιτικό σύστημα. Προσοχή: όχι όλα τα ιδιωτικά κανάλια, στο όνομα της λογικής του ανταγωνισμού. Αλλά τα μεγάλα κανάλια, των μεγάλων καναλαρχών. Τα περιφερειακά κανάλια δεν ήταν χρήσιμα για το πολιτικό σύστημα, ούτε βέβαια εξυπηρετούσαν τη λογική των ολογοπωλίων σε στενές σχέσεις με την πολιτική εξουσία. Ως προς τον πολιτισμό, τα ιδιωτικά κανάλια αναπαρήγαγαν με λαϊφστάιλ τρόπους το τηλεοπτικό κιτς που εγκαινίασε η χούντα (Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια), αναπαράγοντας όλες τις ευκολίες ακινητοποίησης των ατόμων (ρατσισμός, σεξισμός, ξενοφοβία κλπ.), και όχι τις εκπλήξεις για την κινητοποίηση των πολιτών, ενώ τα μνημονιακά χρόνια ένας εκφοβιστικός, επαρχιώτικος ευρωπαϊσμός έδωσε το ιδεολογικό στίγμα. Η ιδιωτική τηλεόραση διαμορφώνει ιδιωτικοποιημένο δημόσιο χώρο χωρίς δυνατότητα παρέμβασης του δήμου, και γι’ αυτό ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο στις εκσυγχρονιστικές όσο και στις μνημονιακές κυβερνήσεις.

Το άνοιγμα της ΕΡΤ και ο δημοκρατικός έλεγχος

Με το παρόν νομοσχέδιο η κυβέρνηση δεν αναπαράγει τη λογική της ΝΕΡΙΤ. Διεκδικεί να εξασφαλίσει έναν πολυφωνικό δημόσιο χώρο για την πληροφόρηση και τον πολιτισμό, για τον οποίο άλλωστε θα κριθεί. Θα κριθεί για το κατά πόσον εξασφαλίζει την πολυφωνία και τη δημοκρατική λειτουργία όπως υπόσχεται το νομοσχέδιο. Η δημοκρατία δεν εξασφαλίζεται παρά με έναν τρόπο, τον διαρκή έλεγχο από τους πολίτες, όταν όμως υπάρχουν πολίτες. Η σημερινή κυβέρνηση με το παρόν νομοσχέδιο αναλαμβάνει αυτή την ευθύνη. Όπως σημειώνει ο Μπωντριγιάρ «βρισκόμαστε σε ένα σύμπαν όπου υπάρχει όλο και περισσότερη πληροφόρηση και όλο και λιγότερο περιεχόμενο. Τα ΜΜΕ έχουν μετατραπεί σε μια γιγαντιαία δύναμη εξουδετέρωσης και ακύρωσης του περιεχομένου. Η πληροφόρηση, σε αντίθεση με αυτό που πιστεύουμε, είναι μια μαύρη τρύπα, είναι ενός είδους τρύπα που καταβροχθίζει το γεγονός». Το κράτος, κ. Βορίδη, ανεξαρτήτως από το από πού ακούει κανείς το «μήλο μου κόκκινο», είναι υποχρεωμένο να εξασφαλίζει τον δημόσιο χώρο πολιτισμού, πληροφόρησης, κλπ. Ο πολιτισμός, όπως η υγεία και η παιδεία, είναι αξίες από μόνες τους, και δεν αποκτούν αξία ανάλογα με το εμπορικό αντίκρισμά τους.

Με το νομοσχέδιο λοιπόν για την ΕΡΤ αυτή η κυβέρνηση αναλαμβάνει τη δέσμευση να θέσει στον δήμο, στον δημοκρατικό έλεγχο (Βουλή, κόμματα, κοινωνικοί φορείς) πρόγραμμα για τον πολιτισμό, για τον δημόσιο χώρο, για την πληροφόρηση.

Θα κλείσω με ένα σημείο, που έχει αποτελέσει άλλωστε πεδίο αντιπαράθεσης και των τελευταίων ημερών.

Ευ. Βενιζέλος: Η Ιστορία πάνω από τη δημοκρατία

Η εγκατάλειψη του πολιτισμού, του περιεχομένου της πληροφόρησης και της αισθητικής στα χέρια των ιδιωτών, που ζήσαμε όλα τα προηγούμενα χρόνια, έχει παραγάγει μια κουλτούρα, διάχυτη και στην Βουλή. Μια κουλτούρα αδωνοποίησης του Κοινοβουλίου, όπου το ιδεολογικό στίγμα χάνεται κάτω από κραυγές, σόου ή, από την άλλη, με φωνές «σύνεσης» και «ρεαλισμού». Οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις, όπως είναι η πολιτική, μετατρέπονται σε προσωπικά σόου, όπου οι σεξιστικές εκφράσεις, οι εκκλήσεις στον «ρεαλισμό», οι εκκλήσεις για εθνική σωτηρία, θέλουν να αποϊδεολογικοποιήσουν την πολιτική, παράγοντας ένα συνονθύλευμα κατ’ εικόνα της ιδιωτικής τηλεόρασης όπου όλοι οι καλοί χωράνε και όλοι είναι το ίδιο. Πιστεύω βαθιά ότι το Κοινοβούλιο, επειδή νομοθετεί, είναι ο κατεξοχήν χώρος σκέψης και γι’ αυτό πεδίο ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Έτυχε, λόγω της δουλειάς μου, να έχω διαβάσει εκατοντάδες σελίδες Πρακτικών του ελληνικού Κοινοβουλίου, από την εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου μέχρι τον Καραμανλή και τον Παπανδρέου. Μέσα σε αυτές τις σελίδες αναβιώνουν σκληρές συγκρούσεις, ιδεολογικές όμως συγκρούσεις, όχι σόου της δεκάρας.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος στη συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις είχε πει στην αγόρευσή του: «Η Ιστορία είναι πάνω απ’ όλα, πάνω κι από τη δημοκρατία». Στην αρχή μου φάνηκε μια άνευ περιεχομένου μεγαλοστομία, στην οποία συμπυκνώνεται η εν γένει μεγαλοστομία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Στη συνέχεια αντιλήφθηκα ότι έθεσε με αυτή τη διατύπωση, με τον πιο σαφή τρόπο, τα όρια μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Η Ιστορία πάνω απ’ όλα, το έθνος πάνω απ’ όλα, η σωτηρία του έθνους και της πατρίδας πάνω απ’ όλα. Και αυτό το «πάνω απ’ όλα» σημαίνει «δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα», «κάτω από όλα» η κοινωνία, κάτω απ’ όλα οι πολίτες. Είναι όλα αυτά τα «κάτω» τα επλήγησαν βαθιά τα τελευταία χρόνια• μια προσβολή για την οποία η προηγούμενη κυβέρνηση δεν βρήκε το στοιχειώδες πολιτικό θάρρος να ζητήσει συγγνώμη• και ζητάει τώρα, από εμάς να ζητήσουμε συγγνώμη. Να ζητήσουμε συγγνώμη γιατί προσφέρουμετο πεδίο χειραφέτησης μιας κοινωνίας που είχε χαθεί από τον ορίζοντα των πάλαι ποτέ κραταιών κομμάτων. Αυτή η ιδεολογική γραμμή χωρίζει τη Δεξιά και την Αριστερά σε όλο τον 20ό αιώνα, και πάνω σε αυτήν χτίστηκαν τα οχυρωματικά έργα τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς. Η Δεξιά δεν είναι αντιπατριωτική. Κάνει αυτό που έκανε πάντα: ακολουθεί, στο όνομα του «ευγενούς έθνους», τους προνομιακούς σε κάθε περίοδο εκφραστές του, μια μεγάλη δύναμη• κι όποιος δεν ακολουθεί αυτή τη δύναμη είναι «ανεύθυνος». Εμείς αντιστεκόμαστε σε αυτό, κι αυτό είναι ιδεολογική σύγκρουση Δεξιάς-Αριστεράς. Έχουμε ιδεολογικό στίγμα, και το διεκδικούμε, και με τη επανίδρυση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.

Ομιλία της Σίας Αναγνωστοπούλου στη συζήτηση του νομοσχεδίου για το δημόσιο φορέα ραδιοτηλεόρασης στην ολομέλεια της Βουλής (27.4.2015).

Leave a Reply

 
Αριστερή Διέξοδος © 2011 DheTemplate.com & Main Blogger. Supported by Makeityourring Diamond Engagement Rings

You can add link or short description here

Google+