AristeriDiexodos. Powered by Blogger.
 
Tuesday, August 12, 2014

Η Προοπτική Εκμετάλλευσης Πιθανών Κοιτασμάτων Υδρογονανθράκων

0 comments
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Του ΝΙΚΟΥ ΓΕΩΡΓΑΚΑΚΗ*  
Ο σύγχρονος πολιτισμός στηρίζεται κύρια στον ηλεκτρισμό και στους υδρογονάνθρακες και δευτερευόντως σε άλλες πηγές ενέργειας. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι αναλυτές συσχετίζουν τη διακύμανση του ΑΕΠ με την κατανάλωση των δύο αυτών ενεργειακών πηγών. Η μεν ηλεκτρική ενέργεια αφορά κύρια την οικιακή και βιομηχανική κατανάλωση και το πετρέλαιο τις μεταφορές. Τα πράγματα αλλάζουν ταχύτατα και οι έρευνες αφενός για παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και αφετέρου η κατασκευή νέων κινητήρων, οικονομικότερων και αποδοτικότερων, διαμορφώνουν μια νέα ρευστή κατάσταση.
Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ 
Το βάθος του ορίζοντα των ερευνών και των βιομηχανικών εφαρμογών στα καύσιμα και τους κινητήρες αγγίζει την 20ετία περίπου. Δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι οι κινητήρες και τα καύσιμα της επόμενης 20ετίας έχουν σχεδιαστεί ήδη από τις πολυεθνικές της ενέργειας. Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός των περίπου 5 δισεκατομμυρίων κινητήρων εσωτερικής καύσης που είναι ήδη εγκατεστημένοι και λειτουργούν σε όλο τον πλανήτη δίνουν μια διάσταση της σπουδαιότητας του πετρελαίου στην παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί κανείς και στα προϊόντα που παράγονται από το πετρέλαιο όπως: λιπαντικά, φάρμακα, πλαστικά, νήματα, κόλλες, μελάνια, συνθετικό καουτσούκ, εντομοκτόνα, αποσμητικά, συνολικά δεκάδες χιλιάδες προϊόντα. Δυστυχώς, στη χώρα μας, μια χώρα με μικρή βιομηχανική παράδοση, αλλά με έμφαση στην οικιακή κατανάλωση, τα παραπάνω προϊόντα έχουν εμπορική διάσταση, παρά παραγωγική.  

Η παραγωγική ιστορία του πετρελαίου έχει ζωή περίπου 150 χρόνων με τη χρήση του διαρκώς αυξανόμενη ώς πρόσφατα. Η χρήση του συνοδεύτηκε με ανάπτυξη στις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, αλλά και έντονα περιβαλλοντικά προβλήματα, με μεγαλύτερο αυτό της κλιματικής αλλαγής. Αντίθετα, στις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες οδήγησε σε δικτατορίες και χιλιάδες θύματα από διενέξεις και πολέμους για την κατοχή των ενεργειακών πόρων. Για κάποιες χώρες αποτέλεσε παράγοντα ανάπτυξης, αλλά για τις περισσότερες κατάρα. Αυτό θα συνεχίζεται όσο η διεθνής κοινότητα δεν θα μπορεί να θέτει όρια στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και τις πολυεθνικές του πετρελαίου που επιδιώκουν επεμβαίνοντας να καρπούνται πλούτο που δεν τους ανήκει. Η αποδυνάμωση του ΟΗΕ και η ανυπαρξία άλλου εναλλακτικού οργανισμού που να βάζει φρένο στις άνομες επιδιώξεις επιθετικών κύκλων εμποδίζουν τις χώρες που διαθέτουν πλούτο να τον αξιοποιούν προς όφελος του λαού τους, δημιουργώντας έτσι ένα εκρηκτικό και ασταθές περιβάλλον. 
Οι περιοχές όπου εξορύσσεται το πετρέλαιο, όπου διυλίζεται, όπου αποθηκεύεται, είναι περιοχές που επιβαρύνονται ιδιαίτερα και κίνδυνοι σοβαρών ατυχημάτων δεν μπορούν να αποκλειστούν. Οι συνέπειες -που κανείς δεν πρέπει να υποτιμά- για τους κάτοικους των περιοχών έχουν σχέση με τη ρύπανση της ατμόσφαιρας και του περιβάλλοντος. Υπάρχουν βέβαια τρόποι ώστε αυτές οι συνέπειες να ελαττωθούν ώς και να μηδενιστούν. Προϋπόθεση για να συμβεί αυτό είναι να υπάρχουν οι νομικοί περιορισμοί, οι κανόνες ασφαλείας και οι κρατικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί που θα διασφαλίζουν τις σωστές και κοινωνικά επωφελείς παραγωγικές διαδικασίες. Επειδή ανεξάρτητα από τη θέλησή μας θα συνεχίσουμε να ζούμε για αρκετά ακόμη χρόνια με τους υδρογονάνθρακες, όλες οι παραπάνω προϋποθέσεις πρέπει να τηρούνται κατά γράμμα τόσο για την πετρελαϊκή βιομηχανία όσο και για όποια άλλη παραγωγική δραστηριότητα. Γενικό κριτήριο για την όποια παραγωγική δραστηριότητα πρέπει να είναι το μέγιστο δυνατό κοινωνικό και οικονομικό όφελος. Στο όφελος αυτό σημαίνουσα και καθοριστική θέση έχει η προστασία του περιβάλλοντος.  
Στο πλαίσιο της ταχύτατης τεχνολογικής εξέλιξης που ζούμε, αναπτύσσονται θεωρίες και διαμορφώνονται «πιστεύω» ότι μια γρήγορη απαγκίστρωση από τους υδρογονάνθρακες είναι δυνατή. Από την άλλη, γνωρίζουμε την ισχύ των πολυεθνικών του πετρελαίου και τον έλεγχο που ασκούν σε κυβερνήσεις και στην εξέλιξη της τεχνολογίας. Αντιλαμβανόμαστε ότι το εγχείρημα για ένα άλλο ενεργειακό μείγμα προϋποθέτει σκληρό και επίπονο αγώνα σε παγκόσμια κλίμακα που συνδέεται με παράλληλο αγώνα για άλλο μοντέλο διαβίωσης. Αναφέρουμε ότι λίγα χρόνια πριν είχαν ξεκινήσει διεργασίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ώστε το ΑΕΠ της κάθε χώρας να μην προσμετρά μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά κριτήρια (π.χ. περιβαλλοντικά), που όμως εγκαταλείφθηκαν. Οι δυνατότητες αξιοποίησης της επιστημονικής γνώσης και της διεθνούς εμπειρίας πρέπει ν' αξιοποιηθούν σε όφελος της κοινωνίας των πολλών και όχι των συμφερόντων των λίγων.  
Εκ των πραγμάτων, το χρέος μιας αριστερής κυβέρνησης είναι να δώσει το προβάδισμα σε καθαρότερες μορφές ενέργειας με σταδιακό περιορισμό του πετρελαίου και του άνθρακα. Αν αναλογιστούμε όμως ότι η ενέργεια που παράγεται από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα ανέρχεται σχεδόν στο 80% περίπου της συνολικής παγκοσμίως παραγόμενης ενέργειας, αντιλαμβανόμαστε ότι θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για την αποδέσμευσή μας από αυτά.    
ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΑΓΝΟΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Στο πλαίσιο αυτό αδυνατούμε να κατανοήσουμε την απόρριψη της δυνατότητας εκμετάλλευσης πιθανών μελλοντικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στη χώρα μας, ιδιαίτερα όταν η εξάρτησή μας από τους υδρογονάνθρακες είναι από τις μεγαλύτερες στην Ε.Ε., αφού κινείται γύρω στο 70%. Κατανοούμε τους ενδοιασμούς ως προς την έλλειψη των κανόνων ασφάλειας και ελέγχου των δραστηριοτήτων αυτών από κρατικούς φορείς, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να δεχθούμε αυτή την πραγματικότητα σαν δεδομένη και να σχεδιάσουμε τα επόμενα βήματα της παραγωγικής μας ανασυγκρότησης αγνοώντας την ύπαρξη μελλοντικών πιθανών ενεργειακών πηγών.  
Το σκεπτικό ότι αυτές μπορεί να παράγονται αλλού και να μεταφέρονται σαν εμπορικό προϊόν στη χώρα μας ταιριάζει στο μέχρι τώρα μοντέλο ανάπτυξης, αυτό της περιορισμένης, μη καθετοποιημένης μικρής βιομηχανικής παραγωγής. Προεκτείνοντας την επιχειρηματολογία αυτού του μοντέλου, οδηγούμαστε αβίαστα στη μη εκμετάλλευση των πιθανών πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, στην περαιτέρω αποβιομηχάνιση, την απαξίωση της επιστημονικής γνώσης και εμπειρίας, την ελάττωση των εξαγωγών και φυσικά στη συρρίκνωση του ΑΕΠ και την αύξηση της εξάρτησης.  
Θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι η μείωση της κατανάλωσης των υδρογονανθράκων. Αυτή θα προέλθει από την μέγιστη δυνατή εξοικονόμηση ενέργειας, με επενδύσεις για αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κινητήρων, των θερμοδυναμικών χαρακτηριστικών των κτηρίων, την αύξηση της χρήσης Μέσων Μαζικής Μεταφοράς. Όσο όμως και να μειωθεί η κατανάλωση για αρκετές δεκαετίες ακόμη, οι υδρογονάνθρακες θα είναι απαραίτητοι και η αξία τους και σημασία τους θα αυξάνεται όσο τα αποθέματα θα λιγοστεύουν.  
Μπορούμε, λοιπόν, ενώ είναι υπαρκτές οι ανάγκες μας σε υδρογονάνθρακες, εμείς να κάνουμε πως δεν γνωρίζουμε και να δαιμονοποιούμε τη συμμετοχή τους στο οικονομικό γίγνεσθαι; Να προπαγανδίζουμε την εγκατάλειψή τους με άγνωστες συνέπειες τόσο για τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας, όσο και για το πολιτικό μέλλον μιας κυβέρνησης της Αριστεράς; Έχει αναρωτηθεί κανείς πόσους πόρους θα σπαταλήσει η βίαιη αντικατάσταση των υδρογονανθράκων στην οικονομία, με τι κόστος, και ακόμα με τι αναμενόμενο όφελος;  
Θεωρούμε παράλογη την κάθετη εναντίωση στην έρευνα και αξιοποίηση πιθανών μελλοντικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων και εν πάση περιπτώσει αξίζει μια ψύχραιμη προσέγγιση. Αναρωτιέμαι αν υπάρχει χώρα στον κόσμο που, ενώ διαθέτει σημαντικά αποθέματα υδρογονανθράκων, θ' αποφάσιζε να ακυρώσει την αξιοποίηση τους.  
Η όποια θετική θέση για την αξιοποίηση πιθανών μελλοντικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν ενδοιασμοί και προβληματισμοί σχετικά με τα επόμενα στάδια, ιδιαίτερα από τη στιγμή του η χώρα μας βρίσκεται δεμένη στα Μνημόνια της τρόικας. Ερωτήματα όπως με ποιους ελεγκτικούς μηχανισμούς, με τι οικονομικούς όρους, με ποιο χρονοδιάγραμμα, με ποιες συνεργασίες, με ποια περιβαλλοντικά μέτρα, με ποια μέτρα ασφάλειας, με τι αντισταθμιστικά οφέλη για τις περιοχές εγκατάστασης των γεωτρητικών δραστηριοτήτων, ζητούν καθαρή απάντηση. Όλα αυτά, και όχι μόνο, είναι προς συζήτηση και δημοκρατική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, την επιστημονική κοινότητα κ.λπ.    
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ
Η Ελλάδα δεν είχε ώς σήμερα κάποια ιδιαίτερη δραστηριότητα στην εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Η δραστηριότητα της ΔΕΠ - ΕΚΥ Α.Ε. οδήγησε σε μια πιο ρεαλιστική εικόνα ως προς την πετρελαιοπιθανότητα περιοχών της χώρας, κύρια στην ξηρά, η δε εμπειρία από την εκμετάλλευση του κοιτάσματος του Πρίνου στην Καβάλα μπορεί να μας δώσει χρήσιμα συμπεράσματα.  
Θα μπορούσαμε να πούμε:  
Η έρευνα που διενήργησε η ΔΕΠ - ΕΚΥ Α.Ε. μέχρι το 1998, όταν απορροφήθηκε από τα ΕΛΠΕ αποτελεί τη βάση για την συνέχιση της έρευνας στις μέρες μας . Ας σημειωθεί ότι από το 2001 που έφυγαν οι εταιρείες που συμμετείχαν στον πρώτο γύρο παραχωρήσεων του 1996 μέχρι και πρόσφατα (2014), με ευθύνη Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, καμία έρευνα δεν διεξήχθη στη χώρα μας κι ας κόπτονται σήμερα για την έρευνα.  
Σχετικά με τους κινδύνους η ζωή απέδειξε πως αν και η εξόρυξη του Πρίνου λειτουργεί από το 1981, δεν αναφέρθηκε κανένα σοβαρό περιβαλλοντικό ατύχημα. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως όλα λειτούργησαν στην εντέλεια.  
Έγινε προσπάθεια η διαχείριση του Πρίνου να κρατηθεί μακριά από τη δημοσιότητα. Τα εντεταλμένα όργανα ή δεν ασκούσαν κανέναν έλεγχο, ή αν τύχαινε να ασκήσουν, αυτός αξιοποιούνταν πολιτικά και βοηθούσε στη σφυρηλάτηση πελατειακών σχέσεων από το ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ. στην περιοχή της Καβάλας.  
Τα οφέλη για την οικονομία (όπως απασχόληση, φορολογικά έσοδα, τόνωση της οικονομίας της περιοχής) δεν ήταν ανύπαρκτα, αλλά ασφαλώς δεν ήταν αυτά που θα προέκυπταν αν οι κυβερνήσεις λειτουργούσαν με όρους προάσπισης του εθνικού συμφέροντος και προέβαιναν σε αμοιβαία επωφελείς συμβάσεις, μη υποκύπτοντας διαρκώς στους εκβιασμούς των εταιρειών που διαχειρίστηκαν το κοίτασμα.  
Καταλήγουμε ότι ο μεσοπρόθεσμος και μακροπρόθεσμος σχεδιασμός του ενεργειακού μείγματος πρέπει να γίνει με την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση πόρων, σεβασμό στο περιβάλλον και σταδιακή μείωση των υδρογονανθράκων στο ενεργειακό ισοζύγιο. Στην πορεία αυτή ο δημόσιος τομέας οφείλει να συμμετέχει, να ελέγχει και να προγραμματίζει τη βέλτιστη αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων και την απεξάρτηση από τους μονοπωλιακούς ενεργειακούς κολοσσούς και μεσάζοντες. Ειδικά ο κλάδος του πετρελαίου, ένας ιδιαίτερα εξαγωγικός κλάδος μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο τόσο στην οικονομική όσο και στη γεωπολιτική θέση της χώρας.  
* Στο άρθρο ενσωματώθηκαν ουσιαστικές παρατηρήσεις των σ. Δημήτρη Μπαμπασίκα και Γρηγόρη Στεργιούλη. Πηγή: "Αυγή" (10/8)

Leave a Reply

 
Αριστερή Διέξοδος © 2011 DheTemplate.com & Main Blogger. Supported by Makeityourring Diamond Engagement Rings

You can add link or short description here

Google+